بصير احمد دولت آبادى

423

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

حكومت ظاهر خان چنان‌كه گذشت ، زندگى نادر خان با فير گلولهء عبد الخالق هزاره خاتمه يافت و فرزند او ظاهر خان در سن 19 سالگى بنا به توصيه و طرح عموها بر اريكهء قدرت تكيه زد . اين شيوهء قدرت‌گيرى از زمان احمد خان به اين‌سو در بين سدوزاييها و محمدزاييها تعليم و ترويج شده بود و نقش مؤثرى در حفظ قدرت و عدم از هم‌پاشى نظام سلطه و اقتدار خانوادگى داشت ، زيرا : « شاه محمود خان وزير حربيه با اقدامات صريح و جدى نقش مؤثرى را در حفظ قدرت خانواده و امنيت كشور ايفاء كرد و بلادرنگ مجلسى را از اعيان و روحانيون مقيم كابل در ارگ داير نموده محمد ظاهر پسر نوزده سالهء پادشاه ماضى را به پادشاهى برداشت و با پيش‌قدمى در بيعت به او ، احتمال مناقشه را در مسئلهء تاج و تاخت از بين برد . محمد هاشم خان صدراعظم كه در هنگام واقعه به مسافرت در شمال كشور مصروف بود ، چون به كابل برگشت خود را در امر پادشاهى در برابر كار انجام شده يافته ، خواهىنخواهى به آن تن درداد . » « 1 » بدين‌ترتيب اقدام عبد الخالق جز كشتن نادر خان چيزى را تغيير نداد و حتى در كابينهء دولت تغييرى به وجود نيامد و همان كسانى كه در زمان نادر خان زمام امور را به دست داشتند ، دوباره در پستهاى خود ابقا شدند ؛ چرا كه در اصول اساسى دولت نادرخانى قيد شده بود كه :

--> ( 1 ) . افغانستان در پنج قرن اخير ، ص 630 .